İki Kimlik, Tek Görev: Eczacı ve Teğmen

TSK'da Eczacı Yedek Subay Olmak: Kendi Deneyimlerim ve Merak Edilenler

BAKIŞ DERGİSİ | BİR ECZACININ BAKIŞI

Ecz. Tğm. Enes Uygun

Arkadaşlar, herkese selamlar.

Birçok meslektaşımın özelden mesaj atarak uzun dönem yedek subaylık hakkında sorular sorması üzerine, kendi yaşadıklarımı ve bu süreçte öğrendiklerimi sizlerle paylaşmak istedim.

Amacım, özellikle askerlik görevini henüz yerine getirmemiş eczacı arkadaşlarıma yol gösterebilmek. Çünkü ben de bu sürece girmeden önce birçok konuyu merak ediyordum. Askerlik nasıl olacak, nereye gideceğiz, eczacı olarak ne iş yapacağız, yardımcı eczacılıktan sayılacak mı, eczane açılış kuralarına katılabilecek miyiz?

Bunların hepsi önemli sorular. Elimden geldiğince kendi deneyimlerim üzerinden hepsine değinmeye çalışacağım.

Askerlik süreci nasıl başlıyor?

Öncelikle erkek meslektaşlarımızın e-Devlet üzerinden "Askerliğim" yazarak askerlik durumlarını kontrol etmeleri gerekiyor.

Yeni mezun olmuşsanız yaklaşık iki yıllık bir tecil süresi görebilirsiniz. Yüksek lisans veya doktora gibi eğitim süreçleri söz konusu değilse bu sürenin sonunda askere çağrılırsınız.

Burada iki seçeneğiniz var. İsterseniz tecil sürenizin dolmasını beklersiniz, isterseniz askerlik şubesinden veya e-Devlet üzerinden tecilinizi bozdurarak askerlik başvurusunda bulunabilirsiniz.

Tabipler, diş tabipleri ve eczacılar için askerlik konusunda iki seçenek bulunuyor: Ya 12 ay uzun dönem yedek subaylık yapacaksınız ya da bedelli askerlikten yararlanacaksınız. GBT'nizde herhangi bir sıkıntı bulunmuyorsa 6 aylık kısa dönem er/erbaş olarak askerlik yapamıyorsunuz.

Peki, bunun sebebi ne?

Biz eczacılar, eğitim durumumuz gereği yüksek lisans düzeyinde bir mesleki öğrenim görmüş kabul ediliyoruz. Askerî hiyerarşide ise rütbe, kıdem ve emir-komuta ilişkisi büyük önem taşıyor.

Er veya erbaş olarak askerlik yaptığımızı düşünelim. Bu durumda emir alacağımız komutanın eğitim düzeyi lise veya lisans seviyesinde olabilir. Bizim eğitim düzeyimiz ise yüksek lisans seviyesinde olduğu için meslekçi personelin askerlik statüsünün belirlenmesinde eğitim durumunun da dikkate alındığını söyleyebiliriz.

Burada yanlış anlaşılmasını istemediğim bir konu var. Eğitim düzeyi daha düşük olan bir kişinin daha yüksek eğitim almış birine komutanlık yapamayacağı şeklinde bir kuraldan bahsetmiyorum. Askerlikte esas olan rütbe, kıdem ve emir-komuta zinciridir. Ancak meslek gruplarının eğitim durumları ve mesleki nitelikleri de askerlik statülerinin belirlenmesinde değerlendirilebiliyor.

Dolayısıyla biz eczacıların askerlik sürecinde farklı bir statüde değerlendirilmesinin arkasında mesleki eğitimimizin ve niteliklerimizin de etkisi bulunduğunu ifade edebiliriz.

Başvurunuzu yaptıktan sonra en yakın celp dönemine göre sizden bazı belgeler isteniyor. Askerliğe elverişlilik işlemleri ve diğer evraklar e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor.

Acemi birliği ve eğitim süreci

Eczacı olarak yedek subaylığa seçildiğinizde 28 günlük acemi birliği eğitiminiz Samsun'daki Sıhhiye birliğinde gerçekleşiyor.

Acemi birliğinin ardından kıtalara dağıtım yapılıyor. Burada görev yerleri, o dönemde Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarına göre belirleniyor.

Örneğin benim dönemimde Kara Kuvvetleri için Suriye, Ankara ve Kıbrıs; Hava Kuvvetleri için İstanbul, Amasya, Kütahya ve Diyarbakır bulunuyordu.

Ancak bu iller veya bölgeler her dönem aynı değil. Siz hangi dönemde katılırsanız, TSK'nın o dönem nerede eczacı ihtiyacı varsa ona göre görevlendiriliyorsunuz.

Acemi birliğinde bir de sınava tabi tutuluyorsunuz.

Bu sınav bildiğiniz akademik sınavlardan değil. Acemi birliğinde gördüğünüz istihbarat, lojistik, harita, patlayıcılar, psikoloji gibi teorik derslerin yanında atış, yürüyüş düzeni, komut verme ve alma, ANTK-41 yani Askerî Nezaket ve Görgü Kuralları gibi konulardan sorumlu oluyorsunuz.

Bu sınavda gösterdiğiniz başarı, görev yerinizi belirlemede önemli rol oynuyor.

Kura sistemi nasıl işliyor?

Burası biraz karışık gelebilir. O yüzden bir örnek üzerinden anlatayım.

Sınav sonucunda görev yerini seçebilmek için genel mevcudun ilk %10'una girmeniz gerekiyor. Aynı zamanda kendi meslek grubunuzda ve bağlı bulunduğunuz kuvvet içerisinde de ilk %10'luk dilimde olmanız gerekiyor.

Diyelim ki acemi birliğinde diğer meslek gruplarıyla birlikte toplam 1.000 kişisiniz.

Bu 1.000 kişinin içerisinde 10 eczacı olduğunu düşünelim.

Eczacıların 5'i Kara Kuvvetleri, 3'ü Hava Kuvvetleri, 2'si de Jandarma bünyesinde görev yapacak olsun.

İlk koşul, 1.000 kişi içerisinden ilk 100'e girmek.

Sonrasında kendi meslek grubunuzdaki sıralamanız değerlendiriliyor.

Toplam 10 eczacı olduğu için %10'luk dilim 1 kişiye karşılık geliyor.

Kuvvet bazında değerlendirdiğimizde ise şöyle bir durum ortaya çıkıyor:

Kara Kuvvetlerinde 5 eczacı var. Bunun %10'u 0,5 yapıyor ve yukarı yuvarlanıyor. Dolayısıyla Kara Kuvvetleri içerisindeki birinci eczacı görev yerini seçebiliyor.

Geriye kalan 4 Kara Kuvvetleri eczacısı ise puan sırasına göre kura çekiyor.

Kura sistemi de oldukça klasik. Görev yerleri kâğıtlara yazılıp kapatılıyor ve cam fanusa konuluyor. Ardından herkesin içerisinde sırayla kura çekiliyor, çıkan kâğıt açılıp okunuyor.

Hava Kuvvetlerinde 3 eczacı olduğunu söylemiştik. Bunun %10'u 0,3 yapıyor. Yine yukarı yuvarlanıyor ve bir kişi görev yerini seçebiliyor. Kalan iki kişi kura çekiyor.

Jandarmada ise 2 eczacı var. %10'u 0,2 yapıyor ve yukarı yuvarlandığında bir kişi seçme hakkı kazanıyor. Diğer eczacı ise kalan görev yerine gidiyor.

Her kuvvetin kurası kendi içerisinde ayrı ayrı gerçekleştiriliyor.

Kısacası sınavda aldığınız derece, görev yerinizi seçme şansınızı etkiliyor. Ancak her durumda istediğiniz şehre gideceğinizin garantisi yok.

Kıtaya çıktığımızda eczacı olarak ne yapıyoruz?

Gelelim en çok merak edilen konulardan birine.

Askerî birliklerde eczacı olarak görev yaparken sorumluluklarınız, gittiğiniz birliğe ve oradaki personel ihtiyacına göre değişebiliyor.

Temel göreviniz, sorumluluğunuz altındaki askerlerin ilaç tedarikini sağlamak ve ilaç kullanım süreçlerini takip etmek.

TSK'nın anlaşmalı olduğu eczaneler size kolordunuz aracılığıyla bildiriliyor. Siz de ilgili eczanelerle yeni sözleşmeler hazırlayarak ilaç tedarik sürecini yürütüyorsunuz.

İlaçların temin edilmesi, tedarik zincirinin yönetilmesi ve erlerin ilaç kullanımının takibi sizin sorumluluğunuzda oluyor.

Aynı zamanda acil servisteki ilaçların tedariki ve uygulanmasına ilişkin sorumluluklarınız da bulunabiliyor.

Bunların yanında ayda 2 veya 3 gün, 24 saatlik acil nöbetleriniz olabiliyor. Duruma göre ilk müdahaleyi yapmanız veya ilgili hastanın sevkini organize etmeniz gerekebiliyor.

Ancak tekrar belirteyim, bu görevlerin tamamı bulunduğunuz birliğin koşullarına ve size verilen görevlendirmelere göre değişiklik gösterebilir.

Sadece eczacılık mı yapıyoruz?

İşte burada işin biraz farklı bir boyutu başlıyor.

Özellikle askerî okulların kapatılmasının ardından bazı birliklerde rütbeli personel sayısının yetersiz kalması nedeniyle meslekçi yedek subaylara da ilave görevler düşebiliyor.

Örneğin sıhhiye bölük komutanlığına vekâlet edebilirsiniz.

Böyle bir görevlendirme aldığınızda yalnızca eczacılık yapmıyorsunuz.

İçtimaları alıyorsunuz, yanaşık düzen eğitimlerini yürütüyorsunuz, atış ve spor faaliyetlerini takip ediyorsunuz. Bölük içerisindeki ikmal süreçleri, personelin sorunlarıyla ilgilenmek, birliğe yeni katılan er ve erbaşların yerleştirilmesi ve eğitimi gibi birçok sorumluluk da size verilebiliyor.

Bir bakıma muvazzaf bir subayın yerine getirdiği görevlerin önemli bir kısmını üstlenebiliyorsunuz.

Ben de kendi görev yaptığım birlikte bu durumları yaşadım.

Benim görev yaptığım birlik: Kıbrıs

Benim görev yaptığım tugay, Kıbrıs'ta ateşkes bölgesinde bulunuyordu.

Her ne kadar dışarıdan bakıldığında "Kıbrıs'a gitmişsin, ne güzel" gibi yorumlarla karşılaşsak da görev yaptığımız bölgenin askerî açıdan önemli sorumlulukları vardı.

Olası bir savaş durumunda Güney Rum kesimine ilk girecek birliklerden biri olmamız nedeniyle askerî hazırlık ve eğitim faaliyetleri oldukça yoğundu.

Her hafta sonu tam teçhizatlı 3 kilometre koşu, bomba atışı, mekik, barfiks ve şınav gibi fiziksel faaliyetlerimiz oluyordu.

Bunların yanında gece ve gündüz düzenli atış talimleri gerçekleştiriliyordu.

Yani eczacı olmanız, askerî sorumluluklardan tamamen muaf olduğunuz anlamına gelmiyor.

Sonuçta 24 saat asker olduğunuz esasıyla hareket ediliyor. Size verilen görevleri yerine getirmeniz ve emrinizdeki personele de gerekli eğitimleri yaptırmanız bekleniyor.

Bütün bunların yanında yaklaşık 3.000 erin günlük ilaç tedariki, ilaç uygulamalarının ve kullanımlarının takibiyle de ilgileniyordum.

Düşünün, bir yandan binlerce personelin ilaç süreçlerini takip ediyorsunuz, diğer yandan askerî faaliyetler ve personel yönetimiyle ilgileniyorsunuz.

Üstelik genellikle görev yaptığınız tugaydaki tek eczacı oluyorsunuz.

Elbette her birlik aynı değil.

Benim devrelerim arasında sabah 09.00'da eczanesine gidip akşam 17.00'de mesaisini tamamlayan arkadaşlarım da vardı.

Bu biraz da şansınıza, daha doğrusu kurada hangi birliğin çıktığına bağlı.

Sonuçta hepimiz vatanî görevimizi yerine getiriyoruz. Her birliğin kendine göre farklı zorlukları bulunuyor.

Burada bir konuya daha değinmek istiyorum.

Benim görev yaptığım dönemde fiilî bir savaş durumu yoktu. Ancak iki tarafın da birbirine gözdağı vermek amacıyla top atışları gerçekleştirdiği zamanlar oluyordu.

Ateşkesi bozabilecek şeyin bazen tek bir kurşun olabileceğini orada daha iyi anlıyorsunuz.

Olası bir savaş durumunda kimse size "Sen eczacısın, sen başka bir meslektensin" diye yaklaşmıyor.

Subaysınız.

Gerektiğinde emrinize asker verilip ilgili bölgenin savunulması sizden istenebilir.

Benim görev yaptığım dönemde böyle bir durum yaşanmadı. Ancak ihtimalin var olması nedeniyle buna hazırlıklı olmanız bekleniyordu.

Dolayısıyla askerlik sürecinizde yalnızca mesleğinizi icra edeceğiniz bir birliğe de gidebilirsiniz, eczacılığın yanında ilave askerî sorumluluklar üstleneceğiniz bir birliğe de.

Bunun kararını büyük ölçüde görev yeriniz belirliyor.

Askerlikte geçen süre yardımcı eczacılıktan sayılıyor mu?

Gelelim meslektaşlarımızın en çok merak ettiği konulardan bir diğerine.

Askerlikte geçen sürenin yardımcı eczacılık kapsamında değerlendirilmesi.

Yardımcı eczacılıkla ilgili yönetmelik gereğince, eczanede veya hastanede eczacı olarak görev yapmanız hâlinde bu süre yardımcı eczacılıktan sayılıyor.

Ancak burada dikkat etmeniz gereken bazı ayrıntılar var.

Öncelikle acemi birliğinde geçen süre yardımcı eczacılıktan sayılmıyor. Çünkü acemi birliğinde henüz rütbenizi takıp mesleki faaliyete başlamamış oluyorsunuz.

Kıtaya çıktıktan sonra eczanede veya hastanede eczacı olarak görev yapmaya başladığınız tarih önem taşıyor.

Terhis olacağınız ay içerisinde görevlendirme belgenizi hazırlatmanız gerekiyor.

Bu belgeyi alıp terhisinizden sonra, aynı ay içerisinde ilçe sağlık müdürlüğüne müracaat edebiliyorsunuz.

Burada belgenin doğru hazırlanması oldukça önemli.

Görevlendirme belgesinde dikkat edilmesi gerekenler:

• Belgenin tarihi, terhis olduğunuz ay içerisinde olmalı.
• Rütbeniz ve sicil bilgileriniz bulunmalı.
• T.C. kimlik numaranız yazılmalı.
• Hangi tarihten itibaren hangi birlikte eczacı olarak görev yaptığınız açıkça belirtilmeli.
• Belge ıslak imzalı ve ıslak mühürlü olmalı.
• İmza ve mühür, vekâleten görev yapan birinden değil, doğrudan bağlı bulunduğunuz üst sicil amirinizden alınmalı.

Örneğin belgenizde şu şekilde bir ifade bulunabilir:

"Falanca kişi, falanca tarihinden itibaren falanca tugay, falanca birlik, falanca eczanesinde veya hastanesinde eczacı olarak görev yapmaktadır."

Ben şahsen bu evrakımı Tabur Komutanı düzeyinde tamamladım.

Bu ayrıntıya özellikle dikkat etmenizi öneriyorum. Çünkü askerlik bitip memleketinize döndükten sonra eksik veya hatalı bir belgeyi yeniden düzenletmeye çalışmak çok daha zahmetli olabilir.

Uzun dönem askerlik toplam 12 ay sürüyor.

Bunun yaklaşık 11 ayı kıtada, kalan kısmı acemi birliğinde geçiyor.

İzin kullanmamanız hâlinde yaklaşık bir ay erken terhis olabiliyorsunuz.

Dolayısıyla kıtada eczacı olarak çalıştığınız süre yardımcı eczacılıktan sayıldığında, acemi birliğinde geçen dönem nedeniyle yaklaşık bir aylık eksik süreniz kalabiliyor.

İlçe sağlık müdürlüğündeki işlemleriniz onaylandıktan sonra kaç gününüzün kabul edildiğini öğrenerek kalan yardımcı eczacılık sürenizi ilgili yönetmelikte belirtilen kuruluşlarda tamamlayabiliyorsunuz.

Askerdeyken eczane açılış kuralarına katılabiliyor muyuz?

Evet, bu da çok sorulan konulardan biri.

Askerliğiniz boyunca ortalama üç eczane açılış kurasına denk gelebiliyorsunuz.

Ve askerdeyken bu kuralara başvurabiliyorsunuz.

Başvuru sırasında çalışma durumunuzu "çalışmıyor" olarak belirtiyorsunuz. Çünkü askerlik bir iş ilişkisi değil, vatanî görev olarak değerlendiriliyor.

Diyelim ki kuraya başvurdunuz ve eczane açma hakkı kazandınız.

Öncelikle umarım hepinizin gönlünce olur. Bana askerlik sırasında kura çıkmadı ama birlikte görev yaptığım devrelerim arasında kurada yerleşen arkadaşlarım oldu.

Böyle bir durumda sizden askerlik görevinizin devam ettiğini gösteren belge isteniyor.

Bu belgeyi de e-Devlet üzerinden "Askerliğim" bölümüne girerek, silah altında olduğunuzu gösteren belge şeklinde oluşturabiliyorsunuz.

İlgili işlemler tamamlandıktan sonra kadronuz donduruluyor.

Askerlik vazifeniz sona erdikten ve belirtilen izin süresi geçtikten sonra kurada kazandığınız kadroda işlemlerinize devam edebiliyorsunuz.

Özellikle askerlik döneminde eczane açmayı planlayan meslektaşlarımız için bunun önemli bir avantaj olduğunu düşünüyorum.

Maaş ve tazminatlar

Bir diğer merak edilen konu da maaş.

Acemi birliğinin sonunda yaklaşık iki haftalık mehil izniniz bulunuyor.

Bu süreçte, bir aksilik yaşanmadığı takdirde kıtaya katılmadan önce ikametgâhınıza göre yol paranız hesaplanıyor.

Maaş ödemesi konusunda ise kıtaya katıldığınız tarih önemli.

Eğer ilgili ayın 15'inden önce birliğinize katılırsanız maaşınızın o ay içerisinde yatma ihtimali bulunuyor.

Benim katılışım, celp dönemime bağlı olarak mehil izninin ardından ayın 15'inden sonraya denk gelmişti.

Bu nedenle ilk ay maaşımı alamamıştım. Sonraki ayın 15'inde iki aylık ödeme birleştirilerek yatırılmıştı.

Maaşınız görev yaptığınız yere göre değişiklik gösterebiliyor.

Bazı meslek gruplarına mesleki tazminat ödeniyor.

Bunun dışında görev yaptığınız birliğin sınıfına, bulunduğu bölgeye ve görev koşullarına göre çeşitli tazminatlar da maaşınıza eklenebiliyor.

Hudut, yurt dışı veya komando birliklerinde görev yapılması gibi durumlar buna örnek gösterilebilir.

Konaklama ve yemek imkânları

Konaklama konusu da görev yapacağınız bölgeye göre değişiyor.

Türkiye içerisinde görev yapıyorsanız ve lojman imkânı bulunmuyorsa genellikle sivil bir ev kiralayarak konaklamanızı sağlıyorsunuz.

Çoğu zaman devrelerinizle birlikte ev tutabiliyorsunuz. Bazen de görev yaptığınız birlikteki personel size ev bulma konusunda yardımcı oluyor.

Hudut veya sınır ötesi görevlerde ise TSK tarafından konaklama imkânı sağlanabiliyor ve rütbeli personel lojmanlarında kalabiliyorsunuz.

Yemek konusuna gelirsek, Türkiye içerisindeki görevlerde doğrudan kazana dâhil olmuyorsunuz.

Maaşınızdan cüzi miktarda bir kesinti yapılarak hafta içi istihkak yemeğinden yararlanabiliyorsunuz.

Hudut veya sınır ötesi görevlerde ise kazana dâhil olabiliyorsunuz.

Hafta sonları ve resmî tatillerde yemek imkânları farklılık gösterebiliyor.

Bu nedenle acemi birliğindeyken kıta görev yeriniz belli olduğunda, görevi devralacağınız komutana konaklama ve yemek konularını mutlaka sormanızı öneriyorum.

Çünkü bu imkânlar tamamen gideceğiniz birliğin koşullarına bağlı.

Sigorta, derece, kademe ve rütbe

Askerlik süresince sigorta hizmet dökümünüz 4C kapsamında görünüyor.

Benim aktardığım uygulamada 8. derece, 1. kademe üzerinden işlem yapılıyordu.

Ancak sivil hayatta kamudaki önceki çalışma geçmişinize göre derece ve kademeniz farklılık gösterebilir.

Bu nedenle görevi devralacağınız kişiyle iletişime geçtiğinizde bu konuyu da teyit etmenizi öneriyorum.

Askerliğin son üç ayında teğmen rütbesi taktığınız için rütbe değişikliğiyle birlikte maaşınızda da artış oluyor.

Bunun yanında haziran ayında ve yılbaşında da kamudaki maaş düzenlemelerine paralel artışlar gerçekleşebiliyor.

Ancak oranlar ve hesabınıza yatırılan tutarlar farklılık gösterebiliyor.

Son olarak birkaç şey söylemek istiyorum

Benim askerlik sürecim bu şekilde geçti.

Bir yandan eczacılık mesleğimi icra ettim, diğer yandan askerî sorumluluklar üstlendim. Zorlandığım zamanlar da oldu, mesleki ve kişisel açıdan çok şey öğrendiğim zamanlar da.

Şunu söyleyebilirim ki her meslektaşımızın askerlik deneyimi birbirinden farklı olacaktır.

Kiminiz yalnızca eczacılık görevine yoğunlaşabileceğiniz bir birlikte çalışacaksınız. Kiminiz de benim gibi mesleğinizin yanında farklı askerî sorumluluklar üstleneceksiniz.

Ama sonuç olarak hepimiz vatanî görevimizi yerine getiriyoruz.

Bu yazıyı kaleme alma sebebim de tam olarak bu sürece girecek meslektaşlarıma kendi tecrübelerimle yardımcı olabilmek.

Umarım aklınızdaki soruların bir kısmına cevap verebilmişimdir.

Hâlihazırda görev yapan silah arkadaşlarıma ve gelecekte Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev alacak tüm meslektaşlarıma hayırlı tezkereler diliyorum.

Arz ederim.

Ecz. Tğm. Enes Uygun

Bir Eczacının Bakışı | Bakış Dergisi